TÜRK DEMOKRASİSİNİN KARA GÜNÜ: 12 MART MUHTIRASI

www.medyabeykoz.com | 12 Mart 2026

Bugün, Türk siyasi tarihinin en sancılı dönemeçlerinden biri olan 12 Mart 1971 Muhtırası’nın yıl dönümü. Tam 55 yıl önce bugün, saat 13.00’te TRT radyolarından okunan bir metin, Türkiye’nin demokratik işleyişine ağır bir darbe indirmiş ve toplumsal hafızada silinmez izler bırakmıştır.

Muhtıraya Giden Süreç: Anarşi ve Ekonomik Çalkantı

1960’lı yılların sonuna doğru Türkiye, derin bir kutuplaşmanın ve ekonomik istikrarsızlığın içine sürüklenmişti. Üniversitelerde sağ-sol çatışmaları artmış, işçi grevleri ve sokak olayları gündelik hayatın bir parçası haline gelmişti. 1969’da ABD Büyükelçisi Robert Komer’in aracının ODTÜ’de yakılması ve Deniz Gezmiş ile arkadaşlarının 4 ABD askerini kaçırması gibi olaylar, askeri kanatta müdahale seslerinin yükselmesine neden olmuştur.

12 Mart 1971: Saat 13.00 Muhtırası

Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç ve kuvvet komutanlarının imzasıyla Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’a sunulan muhtıra, Başbakan Süleyman Demirel hükümetini doğrudan hedef almıştır. 3 maddelik metinde; hükümetin ülkeyi “anarşi, kardeş kavgası, sosyal ve ekonomik huzursuzluk içine ittiği” savunulmuş, istifa edilmemesi halinde ordunun yönetime doğrudan el koyacağı ihtar edilmiştir. Bu baskı sonucu Demirel hükümeti istifasını sunmuştur.

Ara Rejim ve “Balyoz” Dönemi

Muhtıranın ardından CHP’den istifa ettirilen Nihat Erim, “partiler üstü” bir hükümet kurmakla görevlendirilmiştir. Bu dönem, demokrasi tarihimize “ara rejim” olarak geçmiş ve beraberinde sert tedbirleri getirmiştir:

• Balyoz Harekâtı: Sol görüşlü aydınlar, yazarlar ve öğrenciler üzerinde büyük bir baskı kurulmuştur.
• İdamlar: Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan, muhtıra sonrası süreçte idam edilmiş; bu olay toplumsal vicdanda derin bir yara açmıştır.
• Anayasa Değişikliği: 1961 Anayasası’nın sağladığı özgürlükçü ortam, “lüks” olduğu gerekçesiyle kısıtlanmıştır.

12 Mart müdahalesi, sadece o dönemi değil, 1980 darbesine giden yolu da taşlarını döşeyen bir süreç olmuştur. Demokrasinin askıya alındığı her dönemin faturası, Türk milleti için ağır ekonomik ve sosyal kayıplar olarak geri dönmüştür.

MEDYABEYKOZ HABER MERKEZİ

#beykoz #beykozhaberleri #beykozhaber #istanbulhaber