İstanbul’un kurtuluşunun 103. yılı: İşgalden bağımsızlığa uzanan yol

www.medyabeykoz.com | 6 Ekim 2026

İstanbul, 6 Ekim 1923’te Şükrü Naili Gökberk Paşa komutasındaki Türk birliklerinin şehre girmesiyle bağımsızlığına kavuştu. Yaklaşık beş yıl süren işgali sona erdiren bu tarih, Millî Mücadele’nin askerî ve diplomatik başarısının İstanbul’da tamamlandığı gün olarak hafızalara yerleşti.

Boğaz’da başlayan işgal

Birinci Dünya Savaşı’nın ardından 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi, Osmanlı Devleti için ağır bir dönemin başlangıcı oldu. 13 Kasım 1918’de İtilaf Devletleri donanmasının İstanbul önlerine gelmesiyle şehir fiilen işgal edildi.

İşgal kuvvetlerinin varlığı, devlet yönetiminden ulaşım ve haberleşmeye kadar günlük hayatı etkiledi. İstanbul, yabancı askerlerin denetimi, baskı ve belirsizlik altında yaşadı.

16 Mart 1920: İşgalin ağırlaştığı gün

İstanbul’un işgali, 16 Mart 1920’de resmî ve daha kapsamlı bir boyuta taşındı. Askerî ve idarî merkezlere müdahale edildi; milletvekilleri ve Millî Mücadele’yi destekleyen isimler tutuklandı.

Meclis-i Mebusan’ın çalışamaz hâle gelmesi, millî iradenin Ankara’da yeni bir merkez oluşturmasını hızlandırdı. 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı. Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğindeki bağımsızlık mücadelesi, milletin temsilcilerinin oluşturduğu Meclis çatısı altında yürütüldü.

İşgal altında da direniş sürdü

İstanbul, işgal yıllarında Millî Mücadele’ye destek veren örgütlenmelerin de merkezi oldu. Anadolu’ya silah, cephane, insan ve bilgi ulaştırılması için gizli faaliyetler yürütüldü. İşgal koşullarında sürdürülen bu çalışmalar, cephedeki mücadeleyi besledi.

Büyük Taarruz’dan Lozan’a

1922’de Büyük Taarruz’un zaferle sonuçlanması ve İzmir’in kurtuluşu, İstanbul’un geleceğini belirleyen süreci hızlandırdı. 11 Ekim 1922’de imzalanan Mudanya Mütarekesi, askerî başarıyı diplomatik kazanımlara taşıdı.

Refet Bele Paşa’nın İstanbul’a gelişiyle şehirde TBMM yönetiminin kurulmasına yönelik çalışmalar başladı. 1 Kasım 1922’de saltanat kaldırıldı. İstanbul’daki işgal düzeninin tamamen sona ermesi ise Lozan görüşmeleri ve tahliye sürecinin tamamlanmasıyla mümkün oldu.

24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Barış Antlaşması ve beraberindeki düzenlemeler, işgal kuvvetlerinin çekilmesinin yolunu açtı.

6 Ekim 1923: Türk birlikleri İstanbul’da

İtilaf birliklerinin tahliyesinin ardından Şükrü Naili Paşa komutasındaki 3. Kolordu birlikleri, 6 Ekim 1923’te İstanbul’a törenle girdi. Halkın coşkuyla karşıladığı Türk askerleri, şehrin yeniden Türk yönetimine geçişinin simgesi oldu.

13 Kasım 1918’den 6 Ekim 1923’e uzanan 4 yıl 10 ay 23 günlük dönem sona erdi. İstanbul’un kurtuluşu, Anadolu’da kazanılan zaferin ve diplomasi masasında savunulan bağımsızlığın ortak sonucuydu.

Cumhuriyet’e açılan tarihî eşik

İstanbul’un kurtuluşundan bir hafta sonra, 13 Ekim 1923’te Ankara başkent oldu. 29 Ekim’de Cumhuriyet ilan edildi.

6 Ekim, İstanbul’un bağımsızlığına kavuşmasının yanında, egemenliğin millete ait olduğu yeni devlet düzenine geçişin de önemli dönüm noktalarından biri oldu. Kurtuluşun 103. yılında, Mustafa Kemal Atatürk, silah arkadaşları ve bağımsızlık mücadelesine katkı sunan bütün kahramanların bıraktığı miras yeniden hatırlandı.

MEDYABEYKOZ HABER MERKEZİ.

#İstanbulunKurtuluşu #6Ekim #Atatürk #MillîMücadele #İstanbul