1 TL’lik bilet, milyonluk kent hafızası

1 TL’lik bilet, milyonluk kent hafızası

Bir kenti yalnızca içinde yaşamakla tanımak mümkün değil. Her gün aynı sokaklardan geçebilir, aynı vapura binebilir, aynı meydanlarda yürüyebiliriz. Ama o sokağın, o meydanın, o yapının hikâyesini bilmiyorsak yaşadığımız şehirle ilişkimiz çoğu zaman gündelik ihtiyaçların ötesine geçmez.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin bazı müze ve kültür mekânlarını Türk vatandaşları için sembolik 1 TL ücretle ziyarete açması, bu açıdan yalnızca bir “ucuz bilet” uygulaması olarak değerlendirilmemeli. Asıl önemli tarafı, İstanbul’un tarihini İstanbulluya daha erişilebilir hale getirmesidir.

Çünkü müzeler sadece geçmişten kalan eşyaların sergilendiği yerler değildir. Kentin hafızasının saklandığı, kuşaklar arasında bağ kurulan mekânlardır. İstanbul gibi binlerce yıllık geçmişi olan bir şehirde bu bağ daha da önemlidir.

Bir Beykozlu için bunun güzel örneklerinden biri Anadolu Hisarı Müzesi olabilir. Önünden defalarca geçtiğimiz, semte adını veren bu yapıyı gezmek; neden ve hangi dönemde inşa edildiğini, Boğaziçi’nin tarihindeki yerini öğrenmek, yaşadığımız çevreye başka bir gözle bakmamızı sağlar.

Aynı durum Şerefiye Sarnıcı gibi İstanbul’un farklı dönemlerine tanıklık etmiş yapılar için de geçerlidir.

KENTLİLİK BİLİNCİ NASIL OLUŞUR?

Kentlilik bilinci sadece “İstanbul’da yaşıyorum” demek değildir.

Yaşadığı şehrin geçmişini bilmek, kültürel mirasını tanımak, ortak kullanım alanlarına sahip çıkmak, tarihi yapıların korunmasını önemsemek ve kendisini o büyük hikâyenin bir parçası olarak görmek de kentli olmanın unsurlarıdır.

Müzeye girişin önündeki ekonomik engelin sembolik düzeye indirilmesi özellikle çocuklar, öğrenciler, emekliler ve aileler açısından önemli. Dört kişilik bir ailenin “Bu hafta sonu nereye gidelim?” sorusuna verebileceği cevaplardan biri artık daha kolay biçimde “Bir müzeye gidelim” olabilir.

Belki uygulamanın en değerli sonucu da burada ortaya çıkacaktır.

Müzeye gitmek yalnızca turistlerin yaptığı bir etkinlik olmaktan çıkıp İstanbullunun günlük yaşamının parçası haline gelebilir.

ÇOCUKLAR İÇİN DAHA DA ÖNEMLİ

Kent kültürü çocuklukta oluşmaya başlar.

Bir çocuk Anadolu Hisarı’nı ders kitabındaki birkaç satırdan okumakla yetinmeyip surlarına yakından baktığında; bir sarnıcın içine girip İstanbul’un yüzyıllar önce su ihtiyacının nasıl karşılandığını gördüğünde tarih artık onun için yalnızca sınav sorusu değildir.

Yaşadığı şehrin gerçek hikâyesine dönüşür.

Bugün müzeye götürdüğümüz çocuk, yarın önünden geçtiği tarihi yapıya zarar verilmesine karşı daha duyarlı olabilir. Çünkü insan genellikle tanıdığı şeyi daha çok sahiplenir.

1 TL SEMBOLİK, SONUCU BÜYÜK OLABİLİR

Elbette giriş ücretini düşürmek tek başına kentlilik bilinci yaratmaz. Müzelerin nitelikli sergilerle desteklenmesi, çocuklara yönelik programların artırılması, okullarla iş birliği yapılması ve İstanbul’un farklı ilçelerindeki insanların bu mekânlardan haberdar edilmesi gerekir.

Ancak kapıyı açmak önemli bir başlangıçtır.

İstanbul’un kültürel mirasının yalnızca turistlerin ziyaret ettiği yapılar olmaktan çıkarılıp burada yaşayan milyonların gündelik hayatına dahil edilmesi, şehirle insan arasındaki bağı güçlendirebilir.

Çünkü İstanbul’u korumanın ilk şartlarından biri İstanbul’u tanımaktır.

1 TL belki sadece bir giriş ücretidir. Ama o kapıdan içeri giren bir çocuk için İstanbul’u tanımaya açılan kapının değeri çok daha büyüktür.