SİYASETİN EN KATLANILMAZ VİTRİNİ: ÇOCUKLARIN SEVİMLİLİK APARATI OLARAK KULLANILMASINA ARTIK SON VERİLMELİDİR

www.medyabeykoz.com | 28 Mayıs 2026

Sosyal medyanın ve dijital propagandanın dipsiz kuyusunda, politik figürlerin samimiyet devşirmek adına başvurduğu en eski ve en çiğ yöntemlerden biri, bugünlerde iyice çığrından çıkmış durumda: Çocuklar üzerinden yürütülen sevimli görünme çabaları. Bir siyasetçinin kucağına aldığı, başını okşadığı ya da kameralar önünde zoraki bir diyalog kurdurduğu her çocuk, aslında birer oy potansiyeli veya imaj tazeleme aparatı olarak nesneleştiriliyor. Bu duruma karşı net bir tavır almanın, sert bir eleştiri getirmenin ve ahlaki açıdan bu sömürüyü sorgulamanın zamanı çoktan gelmiştir ve geçmektedir.

Siyaset, doğası gereği güç, müzakere, çatışma ve yönetim mekanizmalarıyla şekillenen, yetişkinlere ait sert bir dünyadır. Bu dünyadaki başarısızlıkları, kutuplaşmayı ya da antipatik imajları maskelemek için çocukların saflığını ve masumiyetini kalkan olarak kullanmak, en hafif tabirle fırsatçılıktır. Sosyal medya akışlarında “sempatik halk adamı/kadını” ya da “şefkatli lider” portresi çizmek uğruna, neye alet edildiğinden tamamen habersiz bir çocuğun yüzünü milyonların önüne sermek, o çocuğun haklarını doğrudan ihlal etmektir.

Dijital Çağda Geleceği Çalınan Çocuklar

Bu durumun ahlaki boyutunu sorgulamak, insani bir sorumluluktur. Bir çocuk, politik bir ideolojinin ya da bir figürün halkla ilişkiler (PR) kampanyasına dahil olmayı kendi iradesiyle seçemez. Bugün bir siyasetçinin yanındaki “sevimli obje” olarak paylaşılan çocukların bu görselleri, ömür boyu silinmeyecek bir dijital ayak izi olarak kalmaktadır. Bu çocukların büyüdüklerinde, kendi iradeleri dışındaki bu siyasi angajmanla anılmak istememe hakları ellerinden alınmaktadır. Çocuklar, politik vizyonların veya eksikliklerin üzerini örten birer dekor değildir. Onların masumiyeti, hiçbir siyasi kariyerin basamağı olamayacak kadar değerlidir.

Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme (BMÇHS) ve evrensel çocuk koruma ilkeleri ışığında, bu durumla doğrudan ilgili çocuk hakları şunlardır:

1. Çocuğun Yüksek Yararı İlkesi (Madde 3)

Çocukları ilgilendiren her türlü faaliyette, kamu veya özel sosyal yardım kurumları, mahkemeler, idari makamlar veya yasama organları tarafından yapılan her eylemde “çocuğun yüksek yararı” birinci önceliktir.

• Siyaset Sahnesindeki İhlal: Bir çocuğun politik bir mitingde, sosyal medya görselinde veya reklam kampanyasında yer alması, çocuğun değil, tamamen siyasetçinin veya partinin yararınadır. Çocuğun bu durumdan elde edeceği hiçbir gelişimsel, eğitsel veya psikolojik çıkar yoktur.

2. Özel Hayatın ve Mahremiyetin Korunması Hakkı (Madde 16)

Hiçbir çocuğun özel yaşantısına, aile, konut veya iletişimine keyfi ya da yasal olmayan bir biçimde müdahale edilemez; onur ve itibarına leke sürülemez.

• Siyaset Sahnesindeki İhlal: Çocukların fotoğraflarının, videolarının ve kimliklerinin milyonlarca insanın erişebileceği sosyal medya platformlarında siyasi içeriklerle paylaşılması, onların erken yaşta kamusallaştırılmasına neden olur. Çocukların mahremiyet alanı, siyasi popülizme feda edilmektedir.

3. Görüş Bildirme ve Katılım Hakkı (Madde 12)

Çocuk, kendisini ilgilendiren her konuda görüşlerini serbestçe ifade etme hakkına sahiptir ve çocuğun görüşlerine yaş ve olgunluk derecesine uygun olarak gereken özen gösterilmelidir.

• Siyaset Sahnesindeki İhlal: Siyasetçilerin yanındaki çocuklar genellikle neyi temsil ettiklerini, hangi ideolojiye veya amaca hizmet ettiklerini algılayabilecek yaşta ve olgunlukta değildir. Dolayısıyla burada özgür iradeye dayalı bir katılım değil, rıza dışı bir araçsallaştırma (kullanılma) söz konusudur.

4. Her Türlü Sömürü ve İstismardan Korunma Hakkı (Madde 36)

Çocuklar, esenliklerine ve gelişimlerine herhangi bir şekilde zarar verebilecek diğer tüm sömürü biçimlerine karşı korunma hakkına sahiptir.

• Siyaset Sahnesindeki İhlal: Sömürü sadece ekonomik veya fiziksel olmak zorunda değildir. Bir çocuğun saflığının, sevimliliğinin ve masumiyetinin, bir yetişkinin güç ve statü kazanması adına dijital veya fiziksel alanda “paraya veya oya tahvil edilmesi” ahlaki ve psikolojik bir sömürü biçimidir.

Yasal Düzenleme ve Kesin Bir Yasak Şarttır

Bu sömürünün önüne sadece “etik çağrılarla” geçilemeyeceği açıktır. Siyasetçilerin bu popülist ve istismara açık yöntemi terk etmesi için yasal yaptırımlar devreye girmelidir.

Çocukların haklarını korumakla yükümlü olan devletler ve bağımsız denetleme mekanizmaları; seçim kampanyalarında, sosyal medya paylaşımlarında ve her türlü politik propaganda faaliyetinde çocukların birer reklam unsuru olarak kullanılmasını kesin ve koşulsuz bir biçimde yasaklamalıdır.

Hiçbir ideoloji, hiçbir koltuk sevdası ve hiçbir imaj çalışması, bir çocuğun mahremiyetinden ve çocukluk hakkından daha önemli değildir. Siyasetçiler sevimli görünmek istiyorlarsa bunu çocukların arkasına saklanarak değil; ürettikleri politikalardan, nezaket dilinden ve topluma sundukları gerçek çözümlerden yola çıkarak başarmalıdır. Çocukları kirli siyaset sahnesinin birer figüranı yapmaktan vazgeçin.

ALAATTİN KILIÇ