ENFLASYONİST TALEP ARTIŞLARI…

Enflasyonla Mücadele mi, Dar Gelirliyle Mücadele mi?

Enflasyon, bir ekonomide genel fiyat düzeyinin sürekli artması ve paranın satın alma gücünün azalmasıdır. Aylık ve yıllık dönemler itibarıyla ölçülen bu artışlar, enflasyon oranlarını ortaya koyar.

Ancak enflasyonun vatandaş üzerindeki etkisi, yalnızca pazarda, markette ve alışverişte ödenen fiyatlarla sınırlı değildir.

Devletin vergi, harç ve cezalarda yaptığı artışlar da vatandaşın bütçesini doğrudan etkiler. Yeniden Değerleme Oranı doğrultusunda birçok kamu ödemesinde ciddi artışlar uygulanır. Böylece yüksek enflasyonun yükü, vatandaşın karşısına farklı kalemlerle yeniden çıkar.

Peki, enflasyonist talep artışlarına hiç başka bir açıdan baktık mı?

Enflasyon, gelecekte daha pahalıya satın alma korkusuyla bugünün talebini de artırabilir.

Tüketici, fiyatların sürekli yükseleceği düşüncesiyle henüz ihtiyacı olmayan mal ve hizmetleri bile satın almaya yönelebilir.

“Bugün almazsam yarın bu fiyata bulamam!” düşüncesi, insanları ihtiyaçlarını öne çekmeye ve harcamalarını artırmaya iter.

Talep artışı üretim ve arz artışıyla desteklenirse ekonomik hareketliliğe katkı sağlayabilir. Ancak üretim aynı hızda artmıyorsa, yükselen talep fiyatlar üzerindeki baskıyı daha da büyütebilir.

İşte tam bu noktada fırsatçılık devreye girebilir.

Bazı işletmeler, tüketicinin geleceğe yönelik fiyat artışı korkusunu fırsata çevirerek fiyatları fahiş oranlarda artırabilir. Böylece vatandaşın kaygısı, birilerinin kazanç kapısına dönüşür.

Peki, restoranların dolup taşması, AVM’lerdeki kalabalıklar ve sıfır araç bulmakta yaşanan sıkıntılar, toplumun tamamının refah içinde yaşadığının göstergesi midir?

Elbette hayır!

Bir avuç insanın yüksek harcama gücü, milyonlarca vatandaşın ekonomik durumunu açıklamaya yetmez. Bir kesimin lüks tüketim yapabilmesi, diğer kesimlerin de aynı imkânlara sahip olduğu anlamına gelmez.

Ekonomik canlılıkla toplumsal refahı birbirine karıştırmamak gerekir.

Asıl mesele, vatandaşın ne kadar harcama yaptığı değil, temel ihtiyaçlarını hangi koşullarda karşılayabildiğidir.

Yüksek enflasyonun en ağır yükünü dar gelirli, emekli, asgari ücretli ve yoksul kesimler taşır. Çünkü bu kesimlerin gelirlerinin büyük bölümü gıdaya, kiraya, ulaşıma ve zorunlu ihtiyaçlara gider.

Fiyatlar yükselirken gelirler aynı ölçüde artmıyorsa, satın alma gücü her geçen gün biraz daha erir.

Öyle bir noktaya gelinir ki insanlar sosyal yaşamlarından vazgeçmekle kalmaz, mutfak masraflarından ve temel ihtiyaçlarından bile kısmak zorunda kalır.

Enflasyon, dar gelirlinin sofrasına kadar giren ekonomik bir canavardır.

İŞİN EN ACISI DA…

Enflasyonla mücadele adına dar gelirliye, emekliye ve asgari ücretliye zam yapmamayı çözüm zanneden bir anlayışın ortaya çıkmasıdır.

Vatandaşın gelirini baskılamak, enflasyonu düşürmenin tek başına yeterli ve adil bir yolu değildir.

Üretimi artırmadan, verimliliği yükseltmeden, rekabeti güçlendirmeden, fırsatçılıkla mücadele etmeden ve kamu harcamalarında tasarrufu gözetmeden kalıcı sonuç almak kolay değildir.

Ekonomik dengeler elbette korunmalıdır. Ancak bunun bedeli, alım gücü zaten erimiş olan kesimlere sürekli olarak ödetilmemelidir.

Enflasyonla mücadele, yoksulla mücadeleye dönüşmemelidir!

Unutulmamalıdır ki ekonomik başarının ölçüsü yalnızca enflasyon oranları, satış rakamları veya dolu restoranlar değildir.

Bir ülkede ekonomik başarı, AVM’lerin ne kadar dolu olduğuyla değil, vatandaşın mutfağının ne kadar dolu olduğuyla ölçülür.

M. Talat Karasakaloğlu